Systematyczny przegląd przeprowadzony przez grupę badawczą Cátedra Steppe Forward, utworzoną przez naukowców z Uniwersytetu Autonomicznego w Madrycie (UAM), Centrum Nauki i Technologii Leśnej Katalonii (CTFC) oraz francuskiego giganta energetycznego TotalEnergys, ujawnił niedostatek badań nad wpływ instalacji fotowoltaicznych na różnorodność biologiczną.
Przegląd wykazał, że średniej wielkości elektrownie fotowoltaiczne powodują większą utratę siedlisk półnaturalnych niż duże elektrownie fotowoltaiczne, prawdopodobnie dlatego, że „megainstalacje fotowoltaiczne” podlegają bardziej rygorystycznym ocenom oddziaływania na środowisko, co może prowadzić do fragmentacji dużych projektów.
Rozproszone rozmieszczenie małych instalacji jest również czynnikiem prowadzącym do wysokich skumulowanych oddziaływań na środowisko, które nie zostałyby wykryte przez niezależne oceny, co przemawia za potrzebą przeprowadzania skumulowanych i synergistycznych ocen oddziaływania na środowisko.
Wyniki ich prac zostały zaprezentowane w opracowaniu „Rozwój energii fotowoltaicznej i ochrona różnorodności biologicznej: Aktualna wiedza i luki badawcze”, opublikowanym w czasopiśmieListy konserwatorskie,gdzie przeanalizowali 180 artykułów naukowych opublikowanych od 2010 roku, czyli okresu, w którym wykładniczemu wzrostowi fotowoltaiki nie towarzyszył na tym samym poziomie rozwój badań nad ich wpływem na środowisko, choć ten obszar zainteresowań rozwinął się w środowisku naukowym wspólnota.
W szczególności liczba artykułów wzrosła 25 w okresie 2010-2023. Wyniki umożliwiły identyfikację głównych wpływów instalacji fotowoltaicznych na ekosystemy i organizmy z nimi związane oraz zaproponowanie przyszłych kierunków badań zapewniających zrównoważony przebieg transformacji energetycznej.
W przeglądzie wskazano, że chociaż Azja i Europa zajmują czołowe miejsca na liście regionów o najwyższej zainstalowanej mocy fotowoltaicznej, większość wiedzy pochodzi z badań w Ameryce Północnej, zwłaszcza dotyczących pustyń, których nie można ekstrapolować na inne środowiska, takie jak pola uprawne, gdzie większość mocy fotowoltaicznej zlokalizowanych jest w skali globalnej.
Ponadto większość badań koncentrowała się na utracie lub zmianie siedlisk, podczas gdy inne skutki, takie jak konsekwencje dla mikroklimatu lub potencjał systemów agrowoltaicznych, prawie nie zostały uwzględnione. Ostatecznie 53% badań przeprowadzono na pojedynczej instalacji fotowoltaicznej, a warunki przedbudowlane były rzadko rejestrowane.
Instalacja paneli słonecznych wpływa na środowisko i różnorodność biologiczną w bardzo różnorodny sposób. Na obszarach suchych panele bezpośrednio wpływają na mikroklimat w ciepłych porach roku, tworząc nowe obszary cienia i zwiększając wilgotność gleby. Mogą również modyfikować skład chemiczny i fizyczny podłoża, ale potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć mechanizmy wyjaśniające te zmiany.
Z drugiej strony elektrownie fotowoltaiczne powodują zmiany i utratę siedlisk w dwóch skalach przestrzennych. W skali krajobrazu stanowią fizyczną barierę utrudniającą przemieszczanie się zwierząt, co może wywołać zmiany w ich zachowaniu i populacjach. Jak już wspomniano, na mniejszą skalę panele tworzą nowe gradienty cienia i wilgotności, ostatecznie wpływając na zbiorowiska roślinne i zmieniając siedliska innych grup zwierząt, takich jak ptaki i stawonogi, co ma konsekwencje dla ich wzorców wykorzystania przestrzeni.
W przeglądzie uwzględniono także wpływ kolizji z instalacjami fotowoltaicznymi zaobserwowany na organizmy wodne, głównie stawonogi, na wyprowadzenie ich ze zbiorników wodnych, zamieniając je w pułapki ekologiczne, co jest zjawiskiem znanym jako „efekt jeziora”.
Podczas instalowania paneli fotowoltaicznych należy priorytetowo potraktować zapobieganie skutkom, zaczynając od odpowiedniego planowania przestrzennego. Ponadto należy włożyć więcej wysiłków badawczych w zrozumienie mechanizmów wyjaśniających zaobserwowane skutki, aby zaprojektować skuteczne środki łagodzące.
